Verzekeringen als zelfstandige in België

Je vennootschap is opgericht, de notaris heeft getekend, de boekhouder is aangesteld. Maar welke verzekeringen voor zelfstandigen horen er in België nu eigenlijk bij? De meeste starters krijgen tegenstrijdige signalen: de ene adviseur zegt dat bijna alles verplicht is, de andere dat je met twee polissen toekomt. De realiteit ligt genuanceerder. Dit artikel geeft een eerlijk overzicht van alle categorieën, ingedeeld naar urgentie, zodat je weet wat je op dag één moet regelen, wat kan wachten en wat afhangt van je specifieke situatie.

Welke verzekeringen zijn verplicht als zelfstandige in België?

Het aantal echt verplichte verzekeringen valt mee, maar de uitzonderingen zijn soms onverwacht.

Sociale bijdragen en sociaal statuut zijn strikt genomen geen verzekering, maar de basis van je bescherming. Via je aansluiting bij een sociaal verzekeringsfonds bouw je recht op een beperkte uitkering bij ziekte, een wettelijk pensioen en moederschapsbescherming. De nadruk ligt op "beperkt": de uitkeringen zijn in de meeste gevallen onvoldoende als enige bescherming.

Beroepsaansprakelijkheid is verplicht voor een lijst van gereglementeerde beroepen: architecten, boekhouders en fiscale beroepen, vastgoedmakelaars, notarissen en landmeter-experts. De volledige, actuele lijst staat op de website van de FSMA. Wie buiten die lijst valt, is niet vrijgesteld van risico, alleen van de wettelijke verplichting.

Objectieve aansprakelijkheid bij brand en ontploffing is verplicht voor zelfstandigen met een voor het publiek toegankelijke ruimte in bepaalde sectoren, zoals horeca, winkels, kantoren en sportzalen. Wie bij klanten werkt of volledig van thuis werkt, valt hier doorgaans buiten.

Arbeidsongevallenverzekering voor personeel is verplicht zodra je één werknemer in dienst hebt. Ze dekt medische kosten en inkomensverlies van de werknemer bij een arbeidsongeval. Ze dekt jou als zelfstandige zelf niet, daarvoor is een aparte dekking nodig.

Prioriteit op dag één: wat mag je niet uitstellen?

Dit zijn de verzekeringen waarbij wachten een concreet financieel risico inhoudt, ongeacht je activiteit of structuur.

Gewaarborgd inkomen: je inkomen als je uitvalt

Als zelfstandige heb je geen werkgever die je loon doorbetaalt bij ziekte. Het ziekenfonds keert een forfaitaire RIZIV-uitkering uit, maar die is voor de meeste zelfstandigen onvoldoende. Een samenwonende zelfstandige ontvangt in 2026 ongeveer 1.256 euro bruto per maand via het ziekenfonds. Wie 2.500 euro netto per maand nodig heeft voor zijn vaste kosten, zit na belasting op die uitkering al snel met een maandelijks tekort van meer dan 1.200 euro. Wie een hypotheek heeft of hogere vaste lasten, zit nog dieper in de problemen.

Een gewaarborgd inkomen vult dat tekort aan, tot een contractueel bepaald maximum van doorgaans 80% van het beroepsinkomen. Hoe jonger je bent bij afsluiten, hoe lager de premie. Elk jaar wachten kost structureel meer en sluit soms dekkingen uit wegens een gewijzigde gezondheidstoestand.

Een detail dat starters vaak overzien: voordelen alle aard en dividenden die doorlopen tijdens ziekte worden meegeteld in de belastbare basis. Wat er netto overblijft van de RIZIV-uitkering is dan lager dan verwacht. Wil je weten wat de RIZIV-uitkering concreet betekent en hoe groot het tekort wordt, lees dan ook onze uitgebreide post over gewaarborgd inkomen.

Meer over gewaarborgd inkomen als zelfstandige

Hospitalisatieverzekering: niet enkel voor grote ingrepen

Een ziekenhuisopname zonder goede dekking kost snel honderden tot duizenden euro's aan supplement. Als bedrijfsleider met een vennootschap is er een bijkomend voordeel: de premie kan via de vennootschap worden betaald. Een hospitalisatieverzekering voor een bedrijfsleider is een verworpen uitgave, dus niet aftrekbaar als beroepskost. Toch loont het om via de vennootschap te betalen. Je betaalt met geld belast aan het vennootschapstarief (20 tot 25%) in plaats van met privégeld belast aan het personenbelastingtarief (tot 50%). Het nettoverschil blijft reëel.

Belangrijk voordeel voor wie via een vennootschap verzekert: er is geen medische acceptatie. Pre-existente aandoeningen worden niet uitgesloten. Bij een individuele polis als eenmanszaak geldt medische acceptatie wel, wat bij een medisch verleden tot uitsluitingen of hogere premies kan leiden.

Meer over hospitalisatieverzekering voor zelfstandigen

BA beroep en BA uitbating: de zaak beschermen bij schade aan derden

Twee verzekeringen die starters regelmatig verwarren, maar andere risico's dekken.

De BA uitbating dekt schade die je tijdens je dagelijkse activiteiten aan derden toebrengt: een klant die uitglijdt in je kantoor, een medewerker die schade veroorzaakt bij een verplaatsing, schade aan goederen die je onder je hoede hebt. De BA uitbating is in de meeste gevallen niet wettelijk verplicht, maar het risico is reëel. De wetgeving werd op 1 januari 2025 verstrengd: hulppersonen van zelfstandigen, waaronder werknemers en onderaannemers, kunnen sindsdien rechtstreeks aansprakelijk gesteld worden via buitencontractuele vorderingen.

De beroepsaansprakelijkheid dekt fouten in de uitoefening van je beroep zelf: een fout advies, een verkeerde berekening, een contractuele nalatigheid. Verplicht voor gereglementeerde beroepen, sterk aanbevolen voor alle intellectuele dienstverleners. In veel polissen zijn BA uitbating en beroepsaansprakelijkheid gecombineerd in één contract.

Brandverzekering, rechtsbijstand en pensioenopbouw: vroeg regelen loont

Brandverzekering professionele ruimte

Verplicht als je een professioneel pand huurt of bezit. De brandverzekering dekt het gebouw en de inhoud bij brand, waterschade, diefstal en aanverwante risico's. Voor wie volledig van thuis werkt: controleer of je privé-brandverzekering ook professioneel gebruik dekt, want dat is lang niet altijd het geval. Een aparte aanvulling is dan nodig.

Rechtsbijstand

Dekt juridische kosten bij geschillen met klanten, leveranciers, huurders of overheden: advocaathonoraria, gerechtskosten, expertisekosten en bemiddeling. Een zaak die voor de rechtbank terechtkomt, kost al snel meer dan een paar maanden premie. Wie in B2B werkt met contracten of intellectuele diensten levert, loopt een verhoogd risico op contractuele geschillen. Rechtsbijstand wordt soms gebundeld met een BA-polis.

Pensioenopbouw: hoe vroeger, hoe meer tijd het kapitaal heeft

Het wettelijk pensioen voor zelfstandigen bedraagt in 2026 gemiddeld tussen 1.100 en 1.300 euro per maand. Voor de meeste mensen is dat onvoldoende om de levensstandaard te behouden. De beste vorm hangt af van je structuur. Als eenmanszaak kom je in aanmerking voor het VAPZ en de POZ. Als bedrijfsleider via een vennootschap zijn er bijkomende mogelijkheden, waaronder de IPT. Niet elke situatie is geschikt, en de juiste structuur hangt af van je bezoldiging, startleeftijd en de beschikbare middelen in de vennootschap.

Meer over het verschil tussen VAPZ en IPT op lange termijn

Meer over pensioenopbouw als zelfstandige

Bestuurdersaansprakelijkheid, omzetverzekering en overlijdensdekking: wanneer relevant?

Bestuurdersaansprakelijkheid (D&O): voor bedrijfsleiders met een vennootschap

Wie een vennootschap opricht en als bestuurder optreedt, kan persoonlijk aansprakelijk gesteld worden voor bestuursfouten. Het Wetboek Vennootschappen en Verenigingen (WVV, van kracht sinds 2020) voorziet aansprakelijkheidsgrenzen, maar die worden uitgehold door hoofdelijkheid en een groeiend aantal specifieke aansprakelijkheidsgronden: het niet tijdig neerleggen van de jaarrekening, de alarmbelprocedure niet naleven, een verlieslatende activiteit kennelijk onredelijk verderzetten.

Het privévermogen van de bestuurder, inclusief het gemeenschappelijk vermogen van een gehuwde partner, kan worden aangesproken. De D&O-verzekering dekt de financiële gevolgen van een vordering: verdedigingskosten, schadevergoedingen en rechtsvervolgingskosten. De polis wordt doorgaans door de vennootschap afgesloten en betaald. Cruciaal om te weten: een BA beroep of BA uitbating dekt deze persoonlijke bestuurdersaansprakelijkheid uitdrukkelijk niet. Het zijn aparte risico's met aparte polissen.

Als je overweegt of een vennootschap voor jou de juiste structuur is, is de D&O-verzekering één van de bijkomende elementen waarmee je rekening moet houden.

Omzetverzekering: wanneer de zaak vaste kosten heeft

Dekt de vaste kosten of gederfde omzet van je vennootschap als je als bedrijfsleider uitvalt. Complementair aan het gewaarborgd inkomen: dat beschermt jouw persoonlijk inkomen, de omzetverzekering beschermt de zaak zelf. Relevant zodra je vaste kosten hebt die doorlopen bij uitval, zoals huur, personeelskosten of leasingverplichtingen.

Meer over omzetverzekering

Overlijdensverzekering: bij financiële afhankelijkheid of schulden

Relevant als je een gezin hebt dat financieel afhankelijk is van jouw inkomen, of als je professionele leningen hebt lopen. Voor een alleenstaande starter zonder grote leningen of afhankelijke personen is dit minder urgent.

Arbeidsongevallenverzekering voor personeel

Verplicht zodra je een werknemer in dienst neemt. Ze dekt medische kosten en een deel van het inkomen van de werknemer bij een arbeidsongeval. Vergeet daarbij niet dat jij als zelfstandige zelf niet gedekt bent door deze polis. Je eigen bescherming bij een ongeval regel je via het gewaarborgd inkomen met onderdeel "accident" of een aparte privé-ongevallenverzekering.

Overzichtstabel

Twee situaties waarvoor het anders of minder geldt

Wie in bijberoep start bouwt al bescherming op via zijn statuut als werknemer of ambtenaar. Het gewaarborgd inkomen en de hospitalisatieverzekering zijn dan soms al gedeeltelijk geregeld via de werkgever. Toch is het zinvol na te gaan of de dekking volstaat: de uitkering van het ziekenfonds voor een zelfstandige in bijberoep is lager dan voor een hoofdberoeper, en de combinatie van inkomsten maakt het totaalplaatje complexer.

Wie als freelancer of consultant werkt zonder fysieke ruimte en zonder personeel heeft een ander risicoprofiel dan een zelfstandige met een winkel of atelier. BA uitbating is dan minder relevant, een brandverzekering voor een professionele ruimte vaak niet van toepassing. De beroepsaansprakelijkheid en de persoonlijke bescherming via gewaarborgd inkomen blijven echter prioritair, ongeacht de activiteit.

Vier valkuilen om te kennen

Je privé-brandverzekering dekt je professionele activiteit thuis niet automatisch. Wie van thuis werkt en dit niet heeft gemeld aan zijn verzekeraar, riskeert dat schade aan professioneel materiaal of aansprakelijkheidsclaims niet worden vergoed.

BA beroep en bestuurdersaansprakelijkheid zijn niet hetzelfde. Wie enkel een beroepsaansprakelijkheidspolis heeft, is niet beschermd als zijn privévermogen aangesproken wordt wegens een bestuursfout. Beide zijn nodig voor een bedrijfsleider die serieuze risico's draagt.

Wachten op een stabiele omzet om te beginnen met pensioenopbouw kost structureel meer. Elke maand uitstel is samengestelde groei die je misloopt. Vroeg opstarten met een bescheiden premie levert op lange termijn meer op dan laat opstarten met een hogere premie.

Medische acceptatie geldt bij individuele polissen. Wie als eenmanszaak een gewaarborgd inkomen of hospitalisatieverzekering afsluit, doorloopt een medische vragenlijst. Een bestaande aandoening kan tot uitsluitingen leiden of tot een hogere premie. Via een vennootschap geldt bij hospitalisatieverzekering geen medische acceptatie, wat een concreet voordeel is voor wie een medisch verleden heeft.

Samenvatting

Een starter heeft niet met één polis genoeg, maar heeft ook geen encyclopedisch pakket nodig op dag één. De prioriteit ligt bij je persoonlijk inkomen (gewaarborgd inkomen, hospitalisatie), de aansprakelijkheid van je activiteit (BA beroep of uitbating) en de brandverzekering als je een pand hebt. Pensioenopbouw, rechtsbijstand en bestuurdersaansprakelijkheid verdienen vroeg aandacht maar kunnen in de juiste volgorde worden aangepakt. Wil je weten welke producten voor jouw situatie prioriteit hebben? Neem contact op via deze link voor een gesprek zonder verplichtingen.

Veelgestelde vragen

Welke verzekeringen zijn verplicht als zelfstandige in België?

Weinig verzekeringen zijn voor alle zelfstandigen verplicht. De arbeidsongevallenverzekering is verplicht zodra je personeel hebt. Beroepsaansprakelijkheid is verplicht voor gereglementeerde beroepen zoals architecten, boekhouders en vastgoedmakelaars. Objectieve aansprakelijkheid bij brand en ontploffing geldt voor wie een publiek toegankelijke ruimte uitbaat in bepaalde sectoren. Voor de meeste andere zelfstandigen zijn verzekeringen niet wettelijk verplicht, maar de financiële gevolgen van geen bescherming kunnen groot zijn.

Wat is het verschil tussen BA uitbating en beroepsaansprakelijkheid?

BA uitbating dekt schade die je tijdens je dagelijkse activiteiten aan derden toebrengt, ongeacht of het om een beroepsfout gaat: een klant die uitglijdt, een medewerker die schade veroorzaakt. Beroepsaansprakelijkheid dekt fouten in de uitoefening van je beroep zelf: een fout advies, een verkeerde berekening, een nalatigheid in een opdracht. Beide zijn complementair en worden door intellectuele dienstverleners best gecombineerd.

Wat is het verschil tussen bestuurdersaansprakelijkheid en BA beroep?

BA beroep beschermt het vermogen van de onderneming bij beroepsfouten. Bestuurdersaansprakelijkheid (D&O) beschermt het persoonlijk vermogen van de bestuurder bij bestuursfouten in het kader van zijn mandaat. Een BA beroep dekt de persoonlijke aansprakelijkheid als bestuurder uitdrukkelijk niet. Wie een vennootschap leidt, heeft beide polissen nodig om volledig beschermd te zijn.

Is een hospitalisatieverzekering aftrekbaar via mijn vennootschap?

Een hospitalisatieverzekering voor een bedrijfsleider is een verworpen uitgave: niet aftrekbaar als beroepskost. Toch loont het betalen via de vennootschap, omdat je premie betaalt met geld dat belast wordt aan het vennootschapstarief (20 tot 25%) in plaats van aan het hogere personenbelastingtarief (tot 50%).

Moet ik als zelfstandige ook een arbeidsongevallenverzekering voor mezelf afsluiten?

De wettelijk verplichte arbeidsongevallenverzekering dekt enkel je werknemers, niet jezelf. Als zelfstandige ben je bij een arbeidsongeval aangewezen op je gewaarborgd inkomen, mits dat een onderdeel "accident" bevat, of op een aparte privé-ongevallenverzekering.

Wil je jouw situatie bespreken?

Een verkennend gesprek is altijd vrijblijvend en vertrekt vanuit jouw cijfers, niet vanuit een product.

Plan een gratis gesprek