Eenmanszaak of vennootschap: wanneer loont een BV? Met cijfers 2026

Stel: je draait als consultant 65.000 euro omzet en houdt na kosten 50.000 euro winst over. In een eenmanszaak blijft daar na sociale bijdragen en personenbelasting ongeveer 28.700 euro van over. Dezelfde activiteit in een BV levert, met een bescheiden loon en de rest als dividend, zo'n 31.100 euro op, en bij 100.000 euro winst loopt het verschil op tot meer dan 15.000 euro per jaar. De keuze tussen een eenmanszaak of vennootschap hangt af van je winst, je loonbehoefte en je plannen, en hieronder staan de cijfers voor 2026.

Voor- en nadelen van een eenmanszaak

In een eenmanszaak zijn jij en je onderneming fiscaal en juridisch dezelfde persoon. Dat maakt de start eenvoudig en goedkoop: een inschrijving in de KBO van 111,50 euro, een btw-activatie en een aansluiting bij een sociaal verzekeringsfonds, zonder notaris of financieel plan. De boekhouding is enkelvoudig en kost doorgaans 2.000 tot 2.500 euro per jaar. Stoppen is even eenvoudig als starten.

De nadelen zitten aan twee kanten. Fiscaal wordt je volledige winst belast in de personenbelasting, die progressief oploopt tot 50%, plus gemeentebelasting. Er is geen manier om winst tegen een lager tarief opzij te zetten. Juridisch ben je onbeperkt aansprakelijk met je privévermogen: een schadeclaim of een faillissement kan tot bij je woning of spaargeld reiken.

Eén voordeel wordt zelden vermeld. Als zelfstandige in hoofdberoep kun je een belastingkrediet krijgen bij investeringen met eigen middelen, en dat vervalt zodra je in een vennootschap stapt. Wie veel investeert in materiaal of infrastructuur, neemt dat beter mee in de afweging.

Voor- en nadelen van een vennootschap

Een BV (vroeger bvba) is een aparte rechtspersoon. De winst wordt belast in de vennootschapsbelasting: 20% op de eerste 100.000 euro voor kleine vennootschappen die aan de voorwaarden voldoen, 25% daarboven. Jij bent als bedrijfsleider een aparte belastingplichtige: je betaalt personenbelasting op het loon dat je jezelf uitkeert. Winst die in de vennootschap blijft, kun je later uitkeren als dividend.

Daartegenover staan hogere kosten. De oprichting kost eenmalig 1.800 tot 5.200 euro, met notaris en een verplicht financieel plan. Een BV heeft een dubbele boekhouding nodig die 3.500 tot 4.500 euro per jaar kost, ruwweg 1.500 euro meer dan een eenmanszaak. Het volledige beeld staat in wat een BV je per jaar kost.

De vennootschap opent ook deuren die een eenmanszaak niet heeft: een individuele pensioentoezegging (IPT) die aftrekbaar is voor de vennootschap, een hospitalisatieverzekering via de vennootschap, en de mogelijkheid om winst op te bouwen voor latere investeringen. Aansprakelijkheid is in principe beperkt tot het vermogen van de vennootschap, met uitzonderingen die verderop aan bod komen.

Hoe de belasting werkt in beide structuren

In een eenmanszaak betaal je op je winst eerst sociale bijdragen en daarna personenbelasting. De sociale bijdragen bedragen in 2026 20,5% op het netto belastbaar beroepsinkomen tot 75.024,54 euro en 14,16% op het deel tot 110.562,42 euro, met een minimum van 890,42 euro per kwartaal voor een zelfstandige in hoofdberoep. Voor de personenbelasting gelden in aanslagjaar 2027 (inkomsten 2026) deze schijven:

De eerste 11.550 euro is belastingvrij, en daarbovenop komt de gemeentebelasting, gemiddeld rond 7% van de personenbelasting.

In een BV splitst de winst zich in twee stromen. Het deel dat je als loon uitkeert, is aftrekbaar voor de vennootschap en wordt bij jou belast met dezelfde sociale bijdragen en personenbelasting, na een forfait voor beroepskosten van 3% met een maximum van 3.200 euro (aanslagjaar 2027). Het deel dat in de vennootschap blijft, betaalt 20% vennootschapsbelasting, en keer je dat later uit via VVPR-bis of een liquidatiereserve, dan komt daar circa 18% bij. Samen is dat ongeveer 34% op dat deel van de winst. Het overzicht van beide regimes staat in liquidatiereserve of VVPR-bis in 2026.

Het verlaagd tarief van 20% heeft voorwaarden. Een ervan is dat minstens één bedrijfsleider een brutobezoldiging ontvangt van minstens 51.000 euro voor boekjaar 2026 (aanslagjaar 2027); dat bedrag wordt voortaan jaarlijks geïndexeerd. Ligt je bezoldiging lager, dan behoud je het tarief als ze minstens gelijk is aan de belastbare winst. Starters zijn de eerste vier boekjaren vrijgesteld van die voorwaarde, tenzij de vennootschap een bestaande activiteit voortzet.

Rekenvoorbeeld: 30.000, 50.000 en 100.000 euro winst

Hoeveel houd je netto over in een eenmanszaak of vennootschap? We vergelijken dezelfde winst voor belasting in beide structuren. In de BV rekenen we drie manieren om jezelf te betalen, die in het volgende deel worden uitgelegd.

Bedragen zijn netto per jaar voor de ondernemer, afgerond op honderd euro. Aannames: alleenstaande zonder personen ten laste, belastingschijven en belastingvrije som aanslagjaar 2027, gemeentebelasting 7%, sociale bijdragen 2026 inclusief 3,5% beheerskosten, forfait beroepskosten bedrijfsleider 3% (maximum 3.200 euro), vennootschapsbelasting 20%, dividend via VVPR-bis of liquidatiereserve aan circa 18%, en 1.500 euro hogere boekhoudkosten voor de BV. De vennootschapsbijdrage van 409,30 euro is niet meegerekend omdat starters er de eerste drie jaar vrijstelling voor kunnen krijgen. Waar het loon hoger zou uitvallen dan de beschikbare winst, gaat de volledige winst naar loon.

Drie dingen vallen op. Bij 30.000 euro winst levert een BV niets op: de hogere boekhoudkost weegt zwaarder dan het fiscale voordeel. Dat sluit aan bij de drempel die Partena Professional hanteert, een netto belastbaar inkomen van ongeveer 34.000 euro. Bij 50.000 euro winst wint de BV alleen als je een deel van de winst in de vennootschap laat. Keer je alles uit als loon, dan kom je op hetzelfde als in de eenmanszaak.

Bij 100.000 euro winst is het verschil structureel: 10.000 tot 15.000 euro per jaar, afhankelijk van hoeveel loon je neemt. De reden is eenvoudig. Een extra euro loon in de 45%- of 50%-schijf kost je samen met sociale bijdragen 57 tot 62%. Een euro die in de vennootschap blijft en later als dividend uitgaat, kost ongeveer 34%.

Hoeveel loon keer je jezelf uit?

In de praktijk zien we drie vertrekpunten, en elk is verdedigbaar.

Het eerste is je leefbudget. Heb je 2.000 euro netto per maand nodig om goed te leven, dan keer je jezelf precies dat uit en laat je de rest in de vennootschap. Fiscaal levert dat in het rekenvoorbeeld het meest op. De keerzijde: je bouwt minder wettelijk pensioen op, je ruimte voor een IPT via de 80%-regel is kleiner, en het dividend komt pas na de jaarafsluiting vrij, niet elke maand.

Het tweede is het loon doortrekken tot het einde van de 45%-schijf. Dat geeft je een hoger vast inkomen, meer pensioenopbouw en meer IPT-ruimte, maar netto ligt het lager dan de leefbudgetroute omdat loon in die schijf duurder is dan dividend.

Het derde is de minimumbezoldiging. Vanaf het vijfde boekjaar moet je 51.000 euro bruto uitkeren (bedrag 2026), of een bezoldiging die minstens gelijk is aan de winst, om het tarief van 20% te behouden. Die 51.000 euro is de totale bezoldiging: sociale bijdragen die de vennootschap voor je betaalt en bepaalde voordelen van alle aard tellen mee. Wie vandaag start met een laag loon, rekent die omslag beter nu al door.

De misvatting: evenveel netto willen als in loondienst

Wie uit loondienst komt, vertrekt bijna altijd van hetzelfde getal: het nettoloon van vroeger. Dat is logisch, want in loondienst is je nettoloon alles wat je krijgt. Telefoon, laptop, internet, hospitalisatieverzekering en groepsverzekering regelde de werkgever, of je betaalde ze privé uit dat nettoloon.

In een vennootschap verhuist een groot deel van die kosten naar de vennootschap. Je telefoon- en internetabonnement, je laptop, je beroepsverzekeringen en een hospitalisatieverzekering via de vennootschap worden betaald met geld dat nooit door de personenbelasting is gegaan. Je privébudget hoeft die posten niet meer te dragen. Veel starters merken na een paar maanden dat ze veel minder nettoloon nodig hebben dan ze dachten, en dat een lager loon aangevuld met dividend voor hen een eenvoudiger keuze is.

Het is een omschakeling, en iedereen maakt daarin een persoonlijke keuze. Wie een hypotheek aflost of een gezin onderhoudt, heeft een hogere vaste loonbehoefte dan een alleenstaande die net start. Het punt is dat je het loon kiest op basis van wat je echt nodig hebt na de overstap, niet op basis van wat je vroeger op je rekening zag. Wie een kaderfunctie verlaat om via een managementvennootschap verder te werken, vergelijkt best met de totale kost van zijn huidige verloningspakket, niet met zijn brutoloon.

Aansprakelijkheid: wat staat er op het spel?

De fiscale vergelijking is het meest besproken argument, maar voor veel ondernemers weegt aansprakelijkheid minstens even zwaar. In een eenmanszaak ben je onbeperkt aansprakelijk met je volledig privévermogen. In een BV is de aansprakelijkheid in principe beperkt tot het vermogen van de vennootschap, zolang er geen sprake is van een kennelijk grove fout in het bestuur of een persoonlijke borgstelling bij een lening.

Die bescherming geldt pas echt als de vennootschap degelijk wordt opgezet en beheerd. Gaat een BV binnen drie jaar na de oprichting failliet en was het aanvangsvermogen kennelijk ontoereikend, dan kan de rechtbank de oprichters persoonlijk aansprakelijk stellen, met het financieel plan als leidraad. En als bestuurder blijf je aansprakelijk voor bestuursfouten, ook in een BV.

Eenmanszaak of vennootschap in bijberoep

In bijberoep verloopt de afweging anders. Je zelfstandig inkomen komt bovenop je loon uit loondienst en wordt belast aan je hoogste schijf, dus al snel aan 45 tot 50%. Daardoor kan een vennootschap al interessant worden bij een lager zelfstandig inkomen dan in hoofdberoep. Onze inschatting: vanaf ongeveer 10.000 euro netto belastbaar zelfstandig inkomen per jaar begint het te schuiven.

Tegelijk wegen de vaste kosten van een BV zwaarder bij een kleine activiteit. Jaarlijkse beheerskosten van 4.500 tot 5.000 euro moeten eerst terugverdiend worden. Onder 10.000 tot 15.000 euro bijverdiensten per jaar is een eenmanszaak meestal de rustigere keuze. Ook de regels rond de minimumbezoldiging gelden in bijberoep: keer je minder uit dan 51.000 euro, dan moet je bezoldiging minstens gelijk zijn aan de winst van de vennootschap, of val je na de startersperiode terug op 25%.

Van eenmanszaak naar vennootschap: de kostprijs van een te late beslissing

Wie als eenmanszaak begint en na twee of drie jaar alsnog overstapt, betaalt dubbele opstartkosten. De stopzetting van de eenmanszaak geldt fiscaal als een realisatie: stopzettingsmeerwaarden en goodwill op je klantenportefeuille zijn belastbaar. Activa kun je inbrengen in de vennootschap, maar dat vraagt een formele inbrengprocedure met bijkomende kosten.

Er is nog een punt dat vaak over het hoofd wordt gezien. De startersvrijstelling van de minimumbezoldiging geldt niet als de vennootschap een bestaande activiteit voortzet. Wie zijn lopende eenmanszaak onderbrengt in een nieuwe BV, laat dat best vooraf toetsen, want het verschil tussen 20% en 25% op de eerste schijf van 100.000 euro winst loopt op tot 5.000 euro per jaar. Wie op voorhand redelijk zeker is dat zijn winst structureel boven 34.000 euro netto zal uitkomen, neemt de beslissing beter bij de start.

Valkuilen en aandachtspunten

Te weinig loon uitkeren om belasting te sparen, maakt je dunner beschermd. Een lager loon betekent minder wettelijk pensioen en minder ruimte voor aanvullende opbouw. Een gewaarborgd inkomen en een doordachte toekomstopbouw als bedrijfsleider horen bij de keuze voor een vennootschap, niet erna.

De vennootschap behandelen als een persoonlijke rekening is een tweede valkuil. Privéuitgaven als beroepskost inbrengen wordt door de administratie actief gecontroleerd. Kosten die verhuizen naar de vennootschap moeten ook echt beroepsmatig zijn.

En tot slot: een BV oprichten is een begin, geen eindpunt. Het fiscale voordeel uit het rekenvoorbeeld realiseer je pas als loon, dividend, kosten en pensioenopbouw samen zijn uitgewerkt.

Wanneer kies je wat?

Onder ongeveer 30.000 euro winst in hoofdberoep, of 10.000 tot 15.000 euro in bijberoep, is een eenmanszaak meestal de eenvoudigste keuze. Vanaf 50.000 euro winst wint een BV zodra je een deel van de winst in de vennootschap laat, en boven 100.000 euro is het verschil structureel. Daartussen beslissen je loonbehoefte, je aansprakelijkheidsrisico en je horizon.

Wil je weten wat dat voor jouw activiteit concreet betekent, met jouw winst en jouw loonbehoefte? Dan rekenen we het samen door. Via de begeleiding bij het oprichten van je vennootschap zit die afweging in het traject, of je kunt contact opnemen voor een vrijblijvend gesprek.