Pensioen opbouwen als zelfstandige

Als zelfstandige bouw je een structureel lager wettelijk pensioen op dan een werknemer of ambtenaar. Het verschil is aanzienlijk en zonder aanvullende opbouw groeit dat gat elk jaar mee.

Gelukkig bestaan er meerdere fiscaal efficiënte instrumenten om dat gat zelf op te vullen, afgestemd op je statuut en situatie.

Het wettelijk pensioen van een zelfstandige: wat mag je verwachten?

Het wettelijk pensioen van een zelfstandige ligt structureel lager dan dat van een werknemer of ambtenaar. De historische reden daarvoor is de zogeheten harmonisatiecoëfficiënt: tot en met loopbaanjaar 2020 werden pensioenrechten berekend op slechts 69% van het werkelijke beroepsinkomen. Die coëfficiënt werd in 2021 afgeschaft, maar het effect daarvan is pas over enkele decennia volledig zichtbaar in de pensioenbedragen.

De cijfers vandaag zijn concreet (bron: Pensionstat 2024, bruto per maand):

Nettobedragen zijn indicatieve ramingen op basis van Pensionstat 2024 en gepubliceerde bruto/netto-verhoudingen. Geen exacte fiscale berekening.

Toch zijn er twee nuances die de praktijk bepalen. Ten eerste is de impact van de hervorming traag zichtbaar: wie vandaag met pensioen gaat, bouwde het grootste deel van zijn loopbaan nog op onder het oude systeem aan 69%. Het gemiddelde zelfstandigenpensioen van €1.222 bruto weerspiegelt die erfenis nog volledig. Ten tweede geldt het minimumpensioen van ~€1.500 netto enkel bij een volledige loopbaan van 45 jaar, bij kortere loopbanen daalt het proportioneel.

Voor wie vandaag actief is als zelfstandige, blijft het wettelijk pensioen in de meeste gevallen onvoldoende om de levensstandaard te handhaven. Aanvullende pensioenopbouw is dan ook geen luxe, maar een structurele noodzaak. De Belgische wetgever heeft daarvoor bewust een reeks fiscaal ondersteunde instrumenten gecreëerd. Hieronder vind je de belangrijkste.

Pensioenstructuren

Afhankelijk van je situatie

Welk instrument het meest zinvol is, hangt af van je statuut, je inkomen, je vennootschapsstructuur en je horizon. Vaak is een combinatie van meerdere producten de meest efficiënte keuze.

Je opgebouwde reserves als hefboom voor vastgoed

Een minder bekend aspect van levensverzekeringen is dat de opgebouwde reserve niet volledig "bevroren" hoeft te zijn tot je pensioen. Via een voorschot op de reserve of een zogenaamd bullet krediet kan je de opgebouwde waarde van een IPT, VAPZ of tak 21/23-product gebruiken als onderpand bij de bank of verzekeraar.

In de praktijk betekent dit dat je een lening kan aangaan voor de aankoop, renovatie of verbouwing van onroerend goed met je pensioenreserve als zekerheid. Tijdens de loopbaan betaal je enkel interesten; het kapitaal zelf los je af bij de uitbetaling van het contract op je pensioenleeftijd.

Of dit voor jouw situatie interessant is, bekijken we in een kort gesprek. Neem contact op.

Toekomstopbouw en bescherming: twee kanten van dezelfde medaille

Pensioenopbouw en inkomensbescherming zijn geen aparte beslissingen ze horen bij dezelfde financiële planning. Een VAPZ of IPT helpt je vermogen opbouwen voor later. Maar wat als je morgen door ziekte of een ongeval niet meer kan werken?

Als zelfstandige val je terug op een wettelijke arbeidsongeschiktheidsuitkering die doorgaans niet volstaat om je vaste kosten en levensstandaard te dekken. Een gewaarborgd inkomen of hospitalisatieverzekering zorgt dat ook die kant van je financiële planning gedekt is.

Bekijk het volledige aanbod op het gebied van bescherming.